Berkenrode Heemstede in WOII

Intocht van de Canadese strijdkrachten op de Herenweg ter hoogte van de vroegere Henricus-ulo. 1945 XVI.2.28, door: Fotograaf, Noord-Hollands Archief / Gemeente Heemstede, KNA003004517

Foto: Intocht van de Canadese strijdkrachten op de Herenweg ter hoogte van de vroegere Henricus-ulo in 1945

In Nederland herdenken we op 4 mei onze oorlogsslachtoffers; op 5 mei vieren we de vrijheid. Wat is er bekend over Berkenrode, Heemstede in de periode van de Tweede Wereldoorlog?

Samengesteld in opdracht van Het Nationaal Instituut en de Nederlandse Jeugdgemeenschap. Heemstede, De Toorts, 1946.

Samengesteld in opdracht van Het Nationaal Instituut en de Nederlandse Jeugdgemeenschap. Heemstede, De Toorts, 1946.

scan02931

Vooroorlogse foto van huize Berkenrode

Bewoners Berkenrode tijdens de Tweede Wereldoorlog

Er is veel bekend over de Tweede Wereldoorlog in Heemstede, zo ook over de bekende oud-bewoners, familie Bomans, van landhuis Berkenrode.

Heer van Berkenrode E.H. van Eeghen 

Ernst Henri van Eeghen woonde in de verbouwde stallen en koetshuis van de Van Wickevoort Crommelins.

In het laatste oorlogsjaar sloot hij zich aan bij de Canadese bevrijders, vocht in Indië, stimuleerde de zending en het missiewerk op Nieuw-Guinea, pleitte voor de vrijlating van Christelijke dissidenten in Russische gevangenissen en handelde in Afrika.

Het brede wit gepleisterde herenhuis aan de Herenweg was al vanaf 1933 verhuurd, eerst aan de familie Bomans en na de Tweede Wereldoorlog kreeg het een andere bestemming als kantoor en atelier van het luxe handschoenenbedrijf Laimböck.

Familie Bomans wonend in landhuis Berkenrode

In het grote huis met afhankelijk van de telling 21 tot 23 kamers en een enorme keuken, hadden alle kinderen voor zover thuiswonend een eigen kamer. De werkkamer van scholier Godfried bevond zich achter de monumentale trap in de noordelijke uitbouw van het pand. Hier schreef hij tot 1937 het toneelstuk ‘Bloed en Liefde’, ‘Sprookjes’ en delen van ‘Pieter Bas’, verder de aanzet tot ‘Erik’.  Zijn slaapkamer boven deelde Godfried met  broer Rex. Moeder Bomans heeft er nog tot de Bevrijding gewoond.

In de laatste bezettingsjaren hebben hier tijdelijk de families Van Ogtrop, Dólleman, en Bouwman onderdak gevonden, onder wie ook de latere televisiepresentatrice Mies Bouwman. Verder is overdag gastvrijheid verleend aan zo’n 18 tot 23 Broeders van de Christelijke Scholen van J.B. de la Salle. Volgens Jan Bomans is het huis driemaal door de Wehrmacht en de Grüne Polizei omsingeld geweest, maar zij hebben tijdens hun razzia’s niemand kunnen wegvoeren, omdat men zich tijdig in het bos kon verstoppen. Wanneer de bel op het dak luidde betekende dat ‘alles veilig’ was.

Mies Bouwman zei in een interview in 1962 over het verblijf aan journalist J.van den Berg: “We zaten in dat schitterende huis omgeven door een prachtige tuin en er gebeurde eigenlijk niets wat je als 12-jarige [feitelijk was ze in 1944: 15. H.K.] erg vond. Als je honger had, kreeg je van de keukenbroeder een boterham met kaas, als je bang was, deden de Bomans-jongens gek. Er waren zoveel mensen met verhalen, zoveel spellen die gespeeld konden worden in al die gangen en nissen. Natuurlijk werd er over de oorlog gesproken maar voor ons was het interessanter dat broeder Andreas achters ons (dienst)meisje Corrie aanzat, die in het bad sliep omdat er geen bed meer was.”  In een gesprek met Ted van Turnhout vertelde Mies Bouwman in 2001 verder vanuit haar herinneringen onder meer dat haar vader vanaf 1941 directeur was van de Bata-schoenenfabriek in het Brabantse Best. Eind april 1943 brak bij Philips in Eindhoven een grote staking uit die oversloeg naar de Bata. De Duitsers eisten van Bouwman dat die de staking zou breken, maar dat wilde hij niet en mogelijk na contact met zijn voormalige mede-gedeputeerden in Noord-Holland verhuisde de familie naar het grote huis op Berkenrode.

“In dat huis woonde mevrouw Bomans, samen met zoon Jan. Vader Bomans was inmiddels overleden. Godfried kwam af en toe en ging weer terug naar zijn huis op de Zonnelaan in Haarlem. Rex zag ik soms, maar Wally en Arnold die in een klooster zaten heb ik daar nooit gezien. Wij kregen de voorkamer, waar een prachtige vleugel in stond. Vanuit de kamer liep een trappetje naar boven en daar woonde mevrouw Bomans, die er een zit- en slaapkamer had. Achterin was de keuken en als je voor het huis stond, was links ook nog van alles, een kamer en nog een kleine kamer, nou ja, echt gigantisch. Op zekere dag kwam er een ander gezin: de familie Thierry de Bye Dólleman. Het gezin telde drie of vier kinderen. En de Dóllemannen kregen als woongedeelte dat linkerstuk. Boven waren een heleboel slaapkamers. Toen was er al ene mevrouw Ogtrop in het huis, een zeer chique dame. Ze had een zuster bij zich, mevrouw Six en die naaide al die mooie kleren, herinner ik me. Vlak voor de hongerwinter werd het pas echt druk. De Broeders van De La Salle die enkele scholen in Heemstede hadden, moesten uit hun Broederhuis vertrekken omdat de Wehrmacht het gevorderd had. Daar kwam et hele span Broeders naar Berkenrode en dat ging de zolder op. Hier werden in de haast enkele afscheidingen gemaakt (…) Met de Broeders konden we goed opschieten, maar met mevrouw Bomans niet zo. We waren eigenlijk een beetje bang voor haar. Het was een norse vrouw en ze zag er ook bepaald niet kind-vriendelijk uit. Ze was altijd in het grijs of zwart gekleed, had een bos haar en felle ogen. Dat lawaai in huis vond ze ook maar niets, dus we werden geregeld zeer streng toegesproken (…)”. Na de Bevrijding was er feest op de hoek bij Berkenrode waar een bandje zat en werd gedanst en gezongen. Spoedig is de familie Bouwman toen verhuisd naar de Heemsteedse Dreef en bleef eigenlijk alleen de band met Godfried.

Foto uit augustus 1944 toen naast Broeders van De la Salle de families Ogtrop, Dólleman en Bouwman onderdak vonden in het huis Berkenrode van mw. Bomans. Helemaal rechts geknield is de latere televisiepresentatrice Mies Bouwman.

Foto uit augustus 1944 toen naast Broeders van De la Salle de families Ogtrop, Dólleman en Bouwman onderdak vonden in het huis Berkenrode van mw. Bomans. Helemaal rechts geknield is de latere televisiepresentatrice Mies Bouwman.

De evacué’s op Berkenrode in 1944 achter het huis gefotografeerd.  Staande de Broeders van De La Salle (1)met in het midden Henk Bouwman en uiterst rechts het dienstmeisje Corrie. Op de voorste rij van links naar rechts: Freule Van Lennep, vader M.Thierry de Bye Dólleman, Paul Bouwman, moeder Bouwman, Tineke Bouwman, Broeder-directeur Eduard, en tussen haar dochtertjes Annemarie en Jetty moeder Thierry de Bye Dólleman, dan vader L. Bouwman en dochter Mies Bouwman. (1) O.a. broeder Willibrord Klomp, broeder Alexius Steers, broeder Willibrordus Geerling (staande 7e van links), broeder Wilhelmo de Heer, broeder Gabriël Straetmans, broeder Hubertus van den Berg. Vooraan in het midden broeder-directeur Eduard.

Na de Bevrijding bleef mevrouw Bomans-Reynart nog enkele jaren op Berkenrode wonen. Mevrouw Bomans-Reynart overleed op 2 december 1955, toen woonachtig aan de Koediefslaan.

Buitenplaats Berkenrode, Herenweg met Kennemeroord, Overbos "Berkenrode", Kennemerduin, Oude Posthuisstraat, r.k. kerk, Kerklaan. 1926 XI.1.18

Luchtfoto van Berkenrode, tussen Leidsevaart (onder) en de Herenweg met rechtsboven de St.Bavokerk (1926)

Bron: librariana

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s